יחוד

 

 

Inleiding

Shimon haTsadiek was gewoon om te zeggen: 'Op drie principes berust de wereld: op de Torah en op de dienst en op daden van liefdevolle welwillendheid.'' Pirké Avot 1:2

De cursussen van Leerhuis Jichoed worden geordend naar deze drie principes. Elk jaar worden er drie cursussen aangeboden:

1. Torah: hierin staan het grondig verkennen van Torah-begrippen centraal. Doel is de cursisten in te leiden in de rijkdommen van de Hebreeuwse taal en de Joodse traditie. De lessen worden op basis van Joodse commentaren en Chassidische inzichten gegeven. Ook worden cursusinhouden bevraagd op hun relevantie voor het eigen bestaan.
2. De dienst van het hart: deze bijeenkomsten willen inleiden in de wijsheid van de Joodse gebedstraditie. We gebruiken hiervoor het gebedenboek Tov leHodot | 'Goed is het om te danken' van het Nederlands Verbond voor Progressief Jodendom in Nederland. Dit gebedenboek is uiterst toegankelijk en onovertroffen in taalgebruik en spirituele gevoeligheid. Het onderwijst op elke bladzijde hoe in de toewending naar de Bron van het Bestaan een intieme en vertrouwelijke omgang kan ontstaan, waarin geheimenissen aan het hart worden meegedeeld (zie: psalm 25:14).
3. Daden van chesed: veel cursisten stellen de vraag hoe ze inzichten uit de cursussen, die tot hun hart spreken, in de praktijk van het dagelijks leven tot bloei kunnen brengen. Vaak loopt men in de eigen levenssituatie tegen talloze vragen, dilemma's, moeilijkheden en mogelijkheden aan. In deze leergroep gaan we uitgebreid in op deze toepassingsvragen en willen we de cursisten helpen geleerde inhouden te integreren en vorm te geven. Het doen staat hierbij centraal. Dit houdt in dat het accent van deze groep ligt op het verruimen en vergroten van handelingsmogelijkheden in de praktijk.

Korte toelichting

 

Torah
Torah betekent letterlijk 'wijzing', 'onderwijzing'. Met Torah wordt allereerst de vijf boeken van Mozes bedoeld. Ze vormen het eerste deel van de Hebreeuwse bijbel, de zogenaamde TeNaCH (Torah | Wijzing, Nevi'iem | Profeten, Ketoeviem | Geschriften). In ruimere zin wordt met Torah ook wel de hele TeNaCH aangeduid en in steeds wijder wordende betekenis ook de mondelinge traditie en alle gezaghebbende commentaren tot nu toe. Torah is elke aanwijzing, die ons leidt naar en op de Weg van onze Bestemming en ons helpt te leven in het Licht van Zijn Aangezicht.
'Welzalig de mens, die naar Mij luistert, dag aan dag wachthoudende aan mijn deuren, bewakende de posten van Mijn poorten, want wie Mij vindt heeft het leven gevonden en Welgevallen van de Eeuwige verkregen.' Spreuken 8: 34-35

Avodah
Avodah betekent 'dienst' en is afgeleid van het werkwoord a-v-d: 'werken, bewerken, dienen, dienstbaar maken'. In de rabbijnse traditie is avodah de dienst aan de Eeuwige en krijgt primair gestalte door tefillah |gebed. 'Het gebed is de eredienst, die zich in het hart voltrekt. In de Torah staat geschreven: '...door te houden van de Eeuwige jullie God en Hem te dienen met heel je hart en met heel je ziel', Deuteronomium11:13. Deze tekst uit de Torah heeft betrekking op het gebed. Het gebed is de eredienst, die zich in onze harten voltrekt.' Binjamin Heyl, Een toelichting op de sjabbatochtenddienst in de synagoge, blz. 11

Van oudsher wordt het religieuze leven van het jodendom geordend door het gebedenboek. Allereerst bepaalt het gebedenboek de ordening van de dag. Er is een ochtend-, een middag- en een avondgebed voor de zes dagen van de week en een eigen ordening voor de gebedsdiensten op de sjabbat. Ook het ritme van het jaar wordt door het gebedenboek geordend: hierin staan de Joodse feesten centraal.
Het gebedenboek is een rijke bloemlezing uit het collectieve religieuze bewustzijn van het Joodse volk en bestaat uit stukken uit de Torah, psalmen, proza en poëzie, dankzeggingen en filosofische bespiegelingen. 'Tefillah is op geregelde tijden, iedere dag, in relatie met G'd treden, contact met G'd voelen. Tefillah is een gesprek met G'd. Maar een gesprek, waar voornamelijk GH'd spreekt en wij luisteren, luisteren naar wat G'd ons te zeggen heeft. Bij het uitspreken van een gebed, waarin slechts gevraagd wordt, spreken wij tot G'd, maar bij het uitspreken van de tefillah, in de ruimere zin van het woord, spreekt in de eerste plaats G'd tot ons.' 'En de bedoeling van de tefillah is ons los te maken uit de sleur van het dagelijks leven, ons te laten bezinnen op onze levenstaak, ons onze verantwoordelijkheid voor ons doen en laten te doen beseffen en ons voor ogen te stellen, wat G'd van ons verwacht.'  D. Hausdorff, Inleiding van Siach Jitschak, Siddoer, de geordende gebeden voor het hele jaar, door Jitschak Dasberg, blz. IV


Gemiloet chassadiem
Het werkwoord g-m-l betekent: 'weldoen'. Gemiloet is te vertalen als 'weldaden'. Chesed betekent: 'liefde, gunst, genade, barmhartigheid, welwillendheid'. Het is een grondhouding van gunnende liefde, die als een overlopende bron uitstroomt naar de ander en enkel het welzijn van de ander als oogmerk heeft.
Gemiloet chassadiem zou je dan kunnen vertalen als 'weldaden van liefdevolle welwillendheid.' Dergelijke daden zijn van nature onbaatzuchtig en vrij van elke terugbuiging naar eigen belang. Het beoefenen van deze 'vrije vorm' van welwillendheid is een integraal onderdeel van dialogische spiritualiteit.

En-en
In zijn commentaar op deze spreuk wijst Hirsch erop, dat er staat: 'Op de Torah én op de dienst én op daden van liefdevolle welwillendheid'. Alle drie zijn gelijktijdig noodzakelijk. Ze zijn onderling verweven en versterken elkaar wederzijds. Verenigd vormen ze het fundament voor het 'gaan in de wegen van Hashem'. Ze creëren een vruchtbaar klimaat van ontmoeting en bevestiging, van waarachtigheid en bevrijding, waarin mensen kunnen uitbloeien tot de waarheid van hun wezen. Als fundamentele oriëntering en levensvoering ordenen zij heel het bestaan naar het Koninkrijk van de Hemel.

'Van een tsaddik werd gezegd: 'Bij hem zijn leer en gebed, eten en slapen, alles één en hij kan de ziel tot haar wortel verheffen.' Martin Buber, Chassidische boodschap, blz. 22). En Buber legt uit: 'Alle doen tot één gebonden en het oneindige leven in iedere daad besloten: dit is Avodah.' Hier is de dienst tot volkomenheid uitgegroeid.